ห้องสมุดเซินเจิ้น: แหล่งความรู้คู่ชุมชน (Shenzhen Library: The House of Wisdom)

ห้องสมุดเซินเจิ้น ถ้าจะเรียกให้เต็มยศ ต้องเรียกว่า “ห้องสมุดประชาชนเซินเจิ้น” เป็นห้องสมุดภายในสังกัดของเทศบาลเมืองเซินเจิ้น มณฑลกวางตุ้ง ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ตั้งอยู่บนถนนฟูจอง 1 เป็นอาคาร 9 ชั้น และชั้นใต้ดิน 2 ชั้น ออกแบบโดยสถาปนิกชื่อดังชาวญี่ปุ่น Arata Isozaki มีจุดเด่นคือ หากมองจากท้องฟ้า จะเห็นตัวอาคารเป็นรูปหนังสือที่กำลังเปิดกางออก (เพื่อเตรียมให้คนเข้ามาอ่าน มาศึกษา) นอกจากนั้นผนังอาคารเป็นกระจก เพื่ออาศัยแสงสว่างจากภายนอก ช่วยประหยัดพลังงานไฟฟ้าไปได้อย่างมากมายทีเดียว

อาคารห้องสมุดเซินเจิ้น

ภายในอาคารชั้นต่าง ๆ สามารถจุหนังสือได้ถึง 4 ล้านเล่ม มีที่นั่งอ่าน 2,500 ที่นั่ง มีจุดเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต 3,000 จุด และสามารถรองรับผู้ใช้บริการได้ถึงวันละ 8,000 คน

นโยบายของห้องสมุดมี 4 หลักการ ได้แก่
1. Openness การเปิดกว้าง ประชาชนทุกคนสามารถเข้าใช้บริการได้อย่างเสรี
2. Equality ความเท่าเทียมกัน ห้องสมุดให้บริการทุกคนด้วยความเท่าเทียมกัน ไม่เลือกที่รักมักที่ชัง
3. Free ให้บริการฟรีแก่ประชาชนทุกคน (หากจะมีค่าใช้จ่ายบ้าง ก็เป็นค่าใช้จ่ายที่น้อยมาก)
4. Complete opening, reading without library card, management by layer, and single card passing เปิดบริการโดยสมบูรณ์ อ่านโดยไม่ต้องมีบัตรห้องสมุด บริหารจัดการสำหรับคนทุกคนโดยเท่าเทียม เช่น คนทั่วไป ผู้ใหญ่ คนชรา เด็ก คนพิการ ฯลฯ และบัตรใบเดียวสามารถใช้บริการได้ทุกบริการ

พื้นที่สำหรับให้บริการ มีดังนี้

ชาวเซินเจิ้นเข้าแถวรอเข้าใช้บริการห้องสมุดในตอนเช้า

ชั้นที่ 1 สิ่งพิมพ์ต่อเนื่อง หนังสือพิมพ์
ชั้นที่ 2 และ 3 หนังสือภาษาจีน หนังสือภาษาต่างประเทศ
ชั้นที่ 4 บริการตอบคำถามและช่วยการค้นคว้า บริการมัลติมีเดีย เทปบันทึกภาพ เทปบันทึกเสียง สื่ออิเล็กทรอนิกส์ บริการอินเทอร์เน็ต
ชั้นที่ 5 หนังสือสาขาธุรกิจ การค้า กฎหมาย แฟชั่น ศูนย์ข้อมูลอาเซียน บริการวารสารและหนังสือพิมพ์ต่างประเทศ
ชั้นที่ 6 คอลเล็กชั่นพิเศษ เอกสารเกี่ยวกับเซินเจิ้น สิ่งตีพิมพ์ในไต้หวัน ฮ่องกง มาเก๊า หนังสือหายาก บริการไมโครฟิล์ม

 

 

 
   
 
 
 

แม้จะชรา สายตาไม่ดี เรื่องการอ่าน ข้าไม่ยั่นหรอกนะ จะบอกให้

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 

นอกจากคนแก่ คนหนุ่มก็ชอบอ่านเหมือนกันนะครับ

 การให้บริการที่สำคัญ ได้แก่ บริการการอ่านและยืมหนังสือ วารสาร โสตทัศนวัสดุ หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ และหนังสือเบรลล์ บริการตอบคำถามและช่วยการค้นคว้า บริการสืบค้นสารนิเทศ บริการยืมระหว่างห้องสมุด ผ่านห้องสมุดประชาชนต่าง ๆ 26 แห่ง เช่น หอสมุดแห่งชาติ ห้องสมุดเซี่ยงไฮ้ และห้องสมุดอื่น ๆ ในประเทศจีน บริการถ่ายสำเนาเอกสาร และบริการห้องสมุดสำหรับเด็ก

ภายในห้องสมุด โปร่ง โล่ง สบาย จะสังเกตว่าบริเวณเคาน์เตอร์ยืม-คืน มักไม่ค่อยมีคนมาติดต่อเท่าใดนัก เพราะผู้ใช้เกือบ 90 % เขานิยมยืมและคืนด้วยตนเองกันทั้งนั้น

คนเซินเจิ้นเขาชอบยืม-คืน ด้วยตนเอง เพราะระบบเขาสะดวก สบาย ไม่ยุ่งยาก

ห้องสมุดเซินเจิ้นมีการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในการจัดการและให้บริการอย่างโดดเด่น เช่นมีจุดให้บริการอินเทอร์เน็ตถึง 3,000 จุด ซึ่งผู้ใช้บริการสามารถอ่านหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ หนังสือพิมพ์อิเล็กทรอนิกส์ และบริการเว็บได้อย่างจุใจ มีเครื่องถ่ายเอกสารแบบ Self Service บริการทุกชั้น มีเครื่องบริการยืม-คืนหนังสืออัตโนมัติ (ซึ่งสามารถลดโหลดการทำงานยืม-คืน ของบุคลากรได้เป็นอย่างดี) และเทคโนโลยีที่สำคัญยิ่งก็คือ การใช้ระบบ RFID (Radio Frequency Identification) และ GIS สำหรับจัดการทางเทคนิคและการให้บริการที่สะดวก รวดเร็ว ทั้งบุคลากร และผู้ใช้บริการ ทำให้ห้องสมุดเซินเจิ้น ยกฐานะจาก “ห้องสมุด No Name” กลายเป็น “World Class Library” ภายในพริบตา

รถเข็นของห้องสมุด ใช้ทั้งระบบ RFID และ GIS คือสามารถบอกได้ว่าหนังสือเล่มนั้น ๆ อยู่ส่วนไหน ล็อกไหนของห้องสมุด ดังนั้น เจ้าหน้าที่จึงนำหนังสือขึ้นชั้นได้อย่างสะดวก และรวดเร็วมาก

ดังนั้น จึงควรทราบเกี่ยวกับระบบการทำงานของ RFID และ GIS ในกรณีนี้สักเล็กน้อย

ห้องสมุดเซินเจิ้นเป็นห้องสมุดแห่งแรกในประเทศจีนที่มีการนำเทคโนโลยี RFID มาใช้ในการดำเนินงานกับหนังสือของห้องสมุดทุกเล่ม โดยนำ RFID มาติดตั้งในหนังสือ ซีดี วีดิโอเทป บัตรผู้ใช้บริการ และทรัพยากรห้องสมุดอื่น ๆ  ทำให้ทราบว่าหนังสือหรือสื่อนั้น ๆ อยู่ที่ใด ชั้นใด ล็อคใดของห้องสมุด หากมีคนยืมไป สามารถทราบได้ว่า ใครยืม และจะส่งเมื่อไหร่ เป็นต้น นอกจากนั้นยังมีการนำระบบแผนที่ หรือ GIS มาใช้ประกอบด้วย ดังนั้นเวลาค้นหน้าจอ OPAC จึงมี Function ที่ทำให้ทราบว่า หนังสือนั้นอยู่ตรงไหน ชั้นไหน สะดวกในการไปหาหนังสือจากชั้นได้อย่างรวดเร็ว ขณะเดียวกัน บุคลากรที่มีหน้าที่ขึ้นชั้นหนังสือ ก็สามารถใช้รถเข็น RFID ในการนำหนังสือไปขึ้นชั้นได้อย่างสะดวก รวดเร็วอีกด้วย

ควรทราบไว้นิดหนึ่งว่า ระบบ RFID ที่ห้องสมุดเซินเจิ้นใช้  มาจากบริษัท TAGSYS ซึ่งมีสำนักงานใหญ่อยู่ที่เคมบริดจ์ มลรัฐแมสซาจูเซ็ทส์ ใช้มากเป็นอันดับที่สองของโลก รองจากห้องสมุดประชาชนซีแอตเทิล (the Seattle Public Library, Seattle, WA) อย่างไรก็ดี เนื่องจากการใช้งาน RFID กับห้องสมุดเซินเจิ้น ต้องมีการดัดแปลงใช้กับภาษาจีนด้วย ดังนั้น จึงต้องอาศัยบริษัทที่สามารถพัฒนาระบบและภาษาให้สามารถใช้งานกับหนังสือภาษาจีนได้ บริษัทที่มีส่วนช่วยงานอย่างสำคัญครั้งนี้ก็คือ บริษัท Shenzhen Seaever Enterprise Co. Ltd. ซึ่งก่อตั้งในปี 2003 หลังจากร่วมงานกับบริษัท TAGSYS พัฒนา RFID ภาษาจีนมาช่วงเวลาหนึ่ง ในเดือนมีนาคม 2006 บริษัท Shenzhen Seaever Enterprise Co. Ltd. จึงได้รับมอบหมายให้ดำเนินการติดตั้ง RFID กับหนังสือและสื่ออื่น ๆ ของห้องสมุดเซินเจิ้นเป็นแห่งแรกในประเทศจีน หลังจากนั้น จึงดำเนินการต่อเนื่องในห้องสมุดอื่น ๆ ในประเทศจีน  ดังนั้น จึงกล่าวได้ว่า ในเรื่องการใช้งาน RFID กับการควบคุมเอกสาร การยืม การคืน และระบบความปลอดภัยนั้น หากต้องการดูที่เป็นต้นตอแท้ ๆ (ในซีกโลกเอเชีย) ก็ต้องมาดูที่ห้องสมุดเซินเจิ้นนี่แหละ

บรรทัดบน "ยินดีต้อนรับสู่ห้องสมุดเซินเจิ้น" ส่วนบรรทัดด้านล่างแจ้งสถิติคนเข้าใช้บริการ ตัวเลขแรกระบุว่าตั้งแต่เปิดห้องสมุดถึงขณะนี้มีคนเข้าใช้ห้องสมุดแล้วกี่คน ส่วนตัวเลขหลังทำให้ทราบว่าณ ขณะปัจจุบัน มีผู้ใช้บริการยังอยู่ในห้องสมุดจำนวนกี่คน (นี่นับเป็นข้อดีของการใช้บัตรห้องสมุดแบบ RFID คนจะเข้า คนจะออก สามารถบอกได้ทันที แต่มีข้อคลาดเคลื่อนบ้างเล็กน้อย คือคนที่เป็นแขก หรือคนไม่มีบัตร RFID ก็จะไม่มีข้อมูลในระบบ เจ้าหน้าที่คงต้องเพิ่มเติมเข้าไปเป็นกรณีพิเศษนะ)

นอกจากนั้น ไหน ๆ ห้องสมุดก็ใช้ระบบ RFID จัดการกับหนังสืออยู่แล้ว ก็เลยหาวิธีพ่วงเทคโนโลยีดังกล่าว เข้ากับระบบยืม-คืนอัตโนมัติ โดยจัดทำตู้หนังสืออัจฉริยะ ที่เรียกว่า “Self-Service Library of City Blocks” ซึ่งเป็นตู้ที่มีการออกแบบมาอย่างพิเศษ ด้านบนจุหนังสือได้ 800 เล่ม ข้างล่างจุได้อีก 400 เล่ม รวมเป็น 1,200 เล่ม หนังสือแต่ละเล่มจะอยู่บนรางโลหะ ขวามือจะเป็นจอ OPAC ซึ่งผู้ใช้บริการสามารถค้นดูว่า ในตู้ “City Block” หน่วยนี้ มีหนังสืออะไรบ้าง หากค้นและพอใจหนังสือเล่มใด ผู้ใช้บริการสามารถขอยืมได้ด้วยตนเอง ครั้งละ 2 เล่ม เมื่อกด “OK” หนังสือที่เลือกก็จะเขยิบมาตามราง และทำให้หนังสือที่ต้องการตกลงมา ตรงช่องรับหนังสือ การยืมแบบนี้เป็นการส่งเสริมการอ่านแก่ผู้ใช้บริการอย่างดียิ่งทีเดียว ใครอยากอ่านเรื่องอะไร ก็เลือกเอาเอง ไม่มีการบังคับใด ๆ ทั้งสิ้น

สองแม่-ลูก มาใช้งานตู้ City Block เพื่อหาหนังสือดี ๆ ไปอ่านที่บ้าน

หนังสือที่พร้อมจะเคลื่อนที่ไปตามราง และตกลงไปยังช่องรับหนังสือ

ตู้ City Block ที่ว่า ทราบว่าตอนนี้เขาทำมาแล้ว 42 ตู้ ที่หน้าห้องสมุดมี 1 ตู้ และติดตั้งตามสถานที่สาธารณะต่าง ๆ เช่น ศูนย์การค้า ตลาด โรงเรียน ฯลฯ 41 ตู้ ดังนั้นจึงหมายความว่า หากเราขยันไปหาหนังสือตาม City Block ตามจุดต่าง ๆ ก็จะสามารถได้หนังสือไปอ่านอย่างสะดวก สบาย นับเป็นกลยุทธ์การส่งเสริมการอ่านที่น่าสนใจทีเดียว

ทางเดินสำหรับคนตาบอด ซึ่งจะนำทางคนตาบอดไปยังห้องบริการคนตาบอด ซึ่งอยู่ส่วนหน้าของห้องสมุด

ห้องสมุดเด็ก มีทางขึ้นแยกออกไปต่างหาก การจัดห้องสมุดสดใส น่ารัก ไม่น้อย

การออกแบบภายในที่ โปร่ง โล่ง สบาย ทำให้น่าเข้าใช้อย่างยิ่ง

การลงทุนอะไรจะสำคัญและยิ่งใหญ่เท่าการลงทุนเพื่อการศึกษา การค้นคว้า และการอ่าน
คุณ ๆ ว่าจริงไหม?

    

   

ตอนนี้ เราอยู่ที่ไหนในเซินเจิ้น?

Advertisements

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s